بهره‌کشی نوین از کودکان و نوجوانان؛ از خیابان تا فضای مجازی

محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان، نسبت به ظهور چهره‌های جدیدی از بهره‌کشی از کودکان و نوجوانان هشدار داد. وی با اشاره به اینکه قانون کار ایران اشتغال افراد زیر ۱۵ سال را ممنوع کرده است، تاکید کرد که نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ سال نیز از حمایت‌های واقعی محروم هستند. فقدان بازرسی‌های کارآمد و عدم اجرای قانون حمایت از کودکان و نوجوانان، زمینه‌ساز تداوم این بهره‌کشی‌ها شده است.

سیدناصری به وضعیت بحرانی نوجوانان کار در کلان‌شهرهایی چون تهران، مشهد و اهواز اشاره کرد و گفت: «بخشی از نوجوانان کار فاقد شناسنامه و مدرک هویتی هستند.» این کودکان و نوجوانان به دلیل نداشتن هویت رسمی، از آموزش، بیمه و خدمات عمومی محروم مانده و ناگزیر به حضور در بازار کار غیررسمی سوق داده می‌شوند.

این حقوقدان، آنچه گاهی «استقلال» نامیده می‌شود را در واقع بهره‌کشی اقتصادی و نقض آشکار حقوق کودک دانست. اشتغال نوجوانان در شرایط پرخطر، بدون نظارت قانونی و در تضاد با تحصیل، نه تنها آسیب‌زاست بلکه مغایر با مقاوله‌نامه‌های ۱۳۸ و ۱۸۲ سازمان بین‌المللی کار است. وی خواستار ممنوعیت و جرم‌انگاری هرگونه اشتغال مضر برای رشد جسمی، ذهنی یا اخلاقی کودکان شد.

پدیده‌های نوظهور در حوزه استثمار کودکان و نوجوانان شامل بهره‌کشی در شبکه‌های اجتماعی، کودکان بی‌هویت ناشی از مهاجرت اقلیمی، باندهای بهره‌کشی خیابانی، کار پنهان دختران نوجوان، بی‌تفاوتی نهادی و کاهش حساسیت عمومی است. استثمار دیجیتال، حضور کودکان در تبلیغات و لایوهای اینترنتی بدون نظارت حمایتی، و عادی‌سازی اجتماعی کار کودک، از مهم‌ترین چالش‌های امروز هستند که نیازمند مداخله فوری مسئولان و جامعه می‌باشند.

منبع: khabaronline_ir