چگونه روابط ایران و عربستان به تعادل رسید؟ مسیری پرفراز و نشیب به سوی توسعه

روابط میان ایران و عربستان سعودی، پس از دهه‌ها فراز و نشیب و عبور از چالش‌های متعدد، اکنون به نقطه‌ای از تعادل و تعامل رسیده است. انتخاب رویکرد «برادرانه» میان دو کشور مسلمان، با وجود تلخی‌های گذشته و واقعیات منطقه‌ای و جهانی، زمینه را برای همکاری‌های سازنده فراهم کرده است. این تعادل، در صورت تداوم، می‌تواند ضمن حفظ امنیت منطقه، دو کشور را به دروازه‌های توسعه نزدیک‌تر کند.

رویدادهای تلخی چون کشتار حجاج ایرانی در سال ۱۳۶۶ و حمله به سفارت عربستان در سال ۱۳۹۴، سایه‌ای سنگین بر روابط تهران و ریاض افکنده بود. این تنش‌ها، ایران و عربستان را در برهه‌هایی به رقبای اصلی منطقه تبدیل کرده بود، اما در نهایت، منافع مشترک و تغییر نگاه به منطقه، مسیر را برای همکاری هموار ساخت.

مسیر بازگشت از تنش‌ها، همواره هموار نبوده است. تلاش‌های مرحوم آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی در دهه ۷۰ شمسی برای پایان دادن به تنش‌ها و استقبال مرحوم ملک عبدالله از این تلاش‌ها، گامی مهم در جهت بهبود روابط بود. همچنین، پذیرش حسن‌نیت‌مندانه میانجیگری چین توسط جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۴۰۱، زمینه را برای شرایط کنونی فراهم آورد.

واقعیات روابط بین‌الملل و منفعت‌محوری کشورها، اجازه نگاه خوشبینانه افراطی را نمی‌دهد، اما تغییر نگاه عربستان سعودی به ایران به عنوان یکی از بازیگران کلیدی منطقه، امری انکارناپذیر است. استقبال تهران از این تغییر رویکرد می‌تواند به کاهش اختلافات در حوزه‌هایی چون لبنان و سوریه منجر شود. همچنین، امکان شکل‌گیری کنسرسیوم‌هایی با محوریت انرژی هسته‌ای و ارتقای سطح اعتماد، و یا افزایش چشمگیر تبادلات اقتصادی، از دیگر پیامدهای مثبت این تعادل است. ارتقای رقم نه چندان قابل توجه ۴۱۰ هزار دلاری تجارت میان دو کشور، به شرط دوری از دخالت‌های خصمانه و تلاش مشترک برای کاهش تنش‌ها، امری دست‌یافتنی است. ایران نیز با هوشیاری در راستای سیاست همسایگی، می‌تواند در این مسیر گام بردارد.

منبع: irna_1313