واسطه‌های اماراتی؛ بازیگر اصلی تجارت غلات ایران

بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد بیشترین حجم واردات غلات و کالاهای اساسی ایران از روسیه از طریق شرکت‌های واسط مستقر در امارات و ترکیه انجام می‌شود. این مسیر تجاری که از ارزهای ثالث مانند درهم و یورو استفاده می‌کند، هزینه‌بر و پرریسک است. طی پنج سال گذشته، ایران به‌طور متوسط سالانه ۳ میلیارد دلار کالاهای اساسی از روسیه وارد کرده است. از این میزان، ۸۷٪ ارزش دلاری واردات از طریق شرکت‌های واسط و با ارزهای قابل تبدیل تسویه شده است، در حالی که تنها ۱۶٪ خرید مستقیم از شرکت‌های روسی بوده است. ادعاهای مقام‌ها درباره تسویه ۶۰ تا ۸۰ درصدی تجارت با ارزهای ملی (ریال و روبل) نیز با محاسبات واقعی ناسازگار است؛ کمتر از ۱۳٪ کل واردات غلات از روسیه با ریال و روبل انجام شده است. عوامل اصلی این ساختار شامل تحریم‌های بانکی، محدودیت دسترسی به سوئیفت و نقدشوندگی پایین ریال و روبل است. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند تا ساختار واردات بازطراحی شود: افزایش خرید مستقیم از شرکت‌های روسی، توسعه تسویه ریالی-روبلی و ایجاد سازوکارهای مالی شفاف در برابر تحریم. این موضوع نشان می‌دهد چگونه تحریم‌ها و محدودیت‌های بانکی اقتصاد ایران را به سمت شبکه‌های واسطه‌ای سوق داده‌اند.

منبع: farsna